D2. H6. Noord-Germanen, de Zweedse volksziel. De schitterende ondergang. Saturnus - Venus.

De Noord-Germanen (het IJslandse, Faeröerse, Noorse, Zweedse, Deense, volk) hebben later en minder dan de West-Germanen de vreemde invloeden van het christendom ondervonden. Dit ziet men bijvoorbeeld aan het feit dat het gros van wat bekend is van het voor-christelijke Germaanse heidendom afkomstig is van de Noord-Germanen, met name uit IJsland, denkend bijvoorbeeld aan de Edda. Ook blijft het winterfeest in verband met de zonnewende hier nog Juul heten, terwijl onder de West-Germanen de naam (Christmas, kerstfeest, Weihnachten) een christelijke oorsprong heeft. Zo ziet men dat de oudste wortels van de West-Germanen bijna geheel verdwenen zijn.

De Noord-Germanen in het algemeen worden (wegens tekort aan kennis) verder niet behandeld. Van de verscheiden volkeren worden de Denen onder even aangestipt en de Zweden uitvoeriger beschreven.

De Denen wekken de indruk van eenvoud en rondborstigheid en zouden daarmee als tweede richting Mars hebben, net als het Nederlands volk dus.

Aangaande de Zweedse volksziel is echter duidelijk dat diens tweede richting Venus is. Venus staat voor schoonheid, aantrekking, een bewuste vormgeving en stijl. Samengesteld met de algemene Germaanse richting van het gevestigde is dat bijvoorbeeld: het gevestigde of gegevene schoon doen voelen, wat niet meer veranderd kan worden innig bezielen, dat wat vast staat bewust met een stijl versieren. In het hoofdstuk over de Germaanse en Romaanse volkszielen is gesteld dat de Germaanseigen kunstvorm te vinden is in een samenstelling van Saturnus en Venus, en: “Venus toegepast op de Germaanse richting, Saturnus, is inperking, het gevestigde, het onvermijdelijke (maar ook noodlot, verlies), mooi maken, dit gebeurt in een treursspel (tragedie).“ Dit is dus ook de kunstvorm bij uitstek van de Zweden. Maar met Venus als volksziel richt men zich op het kunstzinnige in de algemeenheid (vergelijk de Romanen). De Zweden zijn zo als de kunstenaars onder de Germanen te kenschetsen.

De Zweedse ziel heeft een sterk gevoeld voor drama. Veranderingen in een leven, vooral in verband met verlies, worden zo als een doorleefde keer van het levenslot als uit een klassiek toneelstuk; belangrijke gebeurtenissen in een wereld worden als een grootse wending als in een heldendicht.

Het wegkwijnende, het einde en de dood (Saturnus ten top) wordt diep schoon beleefd, met machtig gevoel geladen, en groots als een praalgraf rijk versiert. Als de dood immers de schoonste verhevenheid bezit dan is er geen dood of verlies maar alleen winst, zelfs bij het einde; dat is het grote Zweedse zieleïnzicht, immers alles op aarde is vergankelijk en zal verdwijnen. 

Wellicht is deze zielerichting in de oude voor-christelijke Germaanse wereld van stammen en sibben ontstaan, waar een heersende krijgersgeest leidend moet zijn, al is het maar om te overleven; waar men oorlog verheerlijkt en verheft tot het roemrijkste, wat immers de krijger en stam de grootste wil geeft. Dit is allicht wereldwijd zo te stellen, maar hier staat het in verband met Saturnus: Zo vond men over geslachten het inzicht van de machtige schoonheid van de dood. Zie bijvoorbeeld Siegfrieds, zoals de Edda stelt, de grootste held die leefde en zal leven, uitgerekte einde. Of de uitverkiezing door de Walkeures van die de grootste heldendood gestorven hebben. De diepste en geestelijkste vorm is die van het offer van Odin (Woen, Wodan) aan de zichzelf (“Mijzelf geofferd aan mijzelf.”) om welbevinden en wijsheid: de schitterende (Venus) ondergang (Saturnus), het winnende verlies. Ondergang als grond voor wedergeboorte.

Het verschil met het Engelse volk, waarbij schrijven als kunstvorm bij uitstek geduid werd, is dat de Engelsen de nadruk leggen op unieke persoonlijkheden en werelden, waarbij de Zweden de nadruk leggen op de wentelingen van het verhaal en beladen of grootse verhaalachtergronden.

Opmerkelijk is dat Zweden, bijzonder gezien zijn gering bevolkingstal, zich staande heeft weten te houden bij de Angelsaksische vloed aan volksvermaak (populaire cultuur). Een goed voorbeeld daarvan, en van de Zweedse volksziel in het algemeen, is ABBA; dat ook als enige niet-Angelsaksische muziekmaker wereldwijd in zijn tijd redelijk succes had.

De melodieën vertonen vaak een mengsel van strijdende begrippen in verband met het schoon maken van verlies. Bijvoorbeeld wordt een zielsdiep gevoelde vorm van weemoed vermengd met een toon van levenslust of opgewektheid. Het is de schoonheid van het onveranderlijke. Enkele bepaalde voorbeelden:

The Winner Takes It All: Jammerlijk maar meeslepend.

De visitors: Duisternis en levenslust.

Super Trooper: Blijdschap maar ook weemoed. 

Overigens zei een van de componisten, Björn Ulvaeus, eens in een vraaggesprek:

"We werden in onze tienerjaren blootgesteld aan Amerikaanse muziek, ook Engelse muziek, maar ook Duitse schlager, Italiaanse ballades, Franse chanson, allemaal tegelijkertijd, wat, denk ik, de Amerikanen niet hadden. En wanneer we de invloeden uit al deze landen en al deze muzikale tradities nemen, en er popmuziek van maken en onze eigen Engelse teksten schrijven, wordt het iets anders, iets exotisch, denk ik."

(“We were exposed to American music in our teens, English music as well, bus also German schlager, Italian Ballads, French chanson, all of it at the same time, which Americans weren’t I think and when we take the influences from all of these countries, and all these musical traditions, and make pop music out of them and write our own English lyrics it becomes something else, something exotic, I think.”)

Helaas zijn deze voorouderlijke muziekoverleveringen voor het grootste gedeelte niet meer in ere. Het Eurovisiesongfestival bestaat bijvoorbeeld tegenwoordig vooral uit het Engels. 

Een andere goede vertegenwoordiger van de Zweedse volksziel is de film “Det sjunde inseglet” (Het zevende zegel) uit 1957, geregisseerd door Ingmar Bergman (bekend van zwaarmoedige films (erg Zweeds en Germaans)). De grootse achtergrond van een schaakspel tussen de Dood (Magere Hein) en een ridder, waar de inzet het leven van de ridder is, is werkelijk heldendichtig. De uitkomst is echter bij voorbaat bekend en zo is de film bij uitstek een treurspel.